Πού είναι η φωτιά; - Ιούνιος 2026

Πού υπάρχει η έμπνευση;

Υπάρχει ένα αστείο στο ίντερνετ για το αίσθημα του να βγαίνεις από το σινεμά μετά από μία καλή ταινία. Θέλεις αποφασιστικά να αλλάξεις τη ζωή σου, να κάνεις αυτά που δεν έχεις τολμήσει έως τώρα, να πάρεις καταστάσεις στα χέρια σου.

Αυτό είναι έμπνευση.

Δεν ξέρω κάποιον που να το έχει κάνει, μάλλον μέχρι να φτάσουμε σπίτι η φλόγα έχει σβήσει, όμως αυτό δεν αναιρεί το ότι η έμπνευση γεννήθηκε. ΚΑΙ ΠΟΥ ΠΗΓΕ ΜΕΤΑ;

Η έννοια του "inspo" στα socialμπορεί να με τρελάνει- είμαι τρομερό της θύμα. Ειδικά στο Pinterest, τα "inspo boards" πάνε κι έρχονται και μου δημιουργούν την αίσθηση της μελαγχολίας, της επιθυμίας, της προθυμίας, ένα πράγμα παράξενο, ένα έναυσμα, μια αφύπνιση σχεδόν.

Έμπνευση.

Που δεν την κάνω τίποτα και μέχρι να κλείσω το κινητό μου έχει σβήσει…. και πού έχει πάει;!

Δεν μπορώ να προσδιορίσω τη φύση της έμπνευσης, δεν μπορώ να την τοποθετήσω κάπου. Μας περιμένει από εδώ και από εκεί μέχρι να τη βρούμε; Δεν νομίζω ότι μία εικόνα, μία λέξη είναι έμπνευση από μόνες τους, χωρίς να μεσολαβήσει το ανθρώπινο μυαλό. Ότι η έμπνευση προϋπάρχει του ανθρώπου. Δεν μπορεί καταστάσεις, άνθρωποι, τοπία να είναι αντικειμενικά «εμπνευστικά» και εμείς ή το βλέπουμε ή δεν το βλέπουμε.

Άρα πρόκειται για κάτι που μας περιμένει μέσα μας;

Και πάλι, δεν συμβαίνει πάντα- δεν εμπνεόμαστε συνεχώς.

Η λέξη περιλαμβάνει στην ενεργητική της μορφή την έννοια "πνέω" και στην παθητική "πνέομαι", φέρνοντας στη συζήτηση το σύμβολο του αέρα. Ο αέρας προκαλεί κίνηση και ο άνθρωπος "κάτι παθαίνει" από την αλλαγή και προκύπτει η έμπνευση.

Θυμίζει ένα ξύπνημα, άλλοτε από απαλό αεράκι, άλλοτε από τυφώνα ολόκληρο. Αφυπνιζόμαστε από επαφές μας με το εξωτερικό περιβάλλον, από ενδόμυχες σκέψεις μας, από εσωτερικούς κόσμους άλλων ανθρώπων.

Για να εμπνευστούμε, όμως, χρειάζεται μία εκ προθέσεως διαθεσιμότητα. Όχι απαραίτητα συνειδητά, φαντάζομαι πως «επιλέγουμε» να εμπνευστούμε από ερεθίσματα που μας καλύπτουν κάποια ανάγκη. Που με κάποιον τρόπο μας απασχολούν, που τα αφήνουμε να μας συγκινήσουν. Το σινεμά, για παράδειγμα, είναι ένα πολύ εύκολο πλαίσιο να αφεθούμε, να χαθούμε σε μία άλλη πραγματικότητα. Βρισκόμαστε σε ένα σκοτεινό δωμάτιο και ακούμε πολύ δυνατά ήχους, ενώ μία τεράστια οθόνη φωτίζεται μπροστά μας. Εκεί γινόμαστε αρκετά ανοιχτοί στο να συνδεθούμε. Και ο κάθε άνθρωπος είμαι σίγουρη ότι θα συνδεθεί με διαφορετικό στοιχείο του ίδιου θεάματος. Απλά, έτσι εξηγώ τη «μαζικότητα» της εμπειρίας.

Ανήκει, λοιπόν, η έμπνευση στο σημείο επαφής μεταξύ ενός εξωτερικού ερεθίσματος και μιας εσωτερικής κατάστασης. Άααρα, δεν ανήκει ούτε μέσα μας- ανήκει στον συνδυασμό. Στο μεταίχμιο του μέσα και του έξω. Στο κατώφλι.

Η έμπνευση με απασχολεί, νιώθω ότι υπάρχει παντού και πουθενά και αυτό μου φέρνει στο μυαλό το άλλο μεγάλο ζήτημα που με κομματιάζει υπαρξιακά πότε πότε: το στοιχείο της φωτιάς.

Πού στο καλό υπάρχει η φωτιά;

Είναι σαν μία δυνατότητα της φύσης που κάποια στιγμή πραγματώνεται. Και μάλιστα -στερεοτυπικά έστω- τρίβοντας δυο ξύλα (παρότι δεν το έχω δει ποτέ να γίνεται αυτό...).

Για να μην αναφερθώ στο πού πάει όταν τη σβήνουμε ή πού πάει ό,τι καίγεται- ειλικρινά δεν ξέρω.

Τώρα, πέρα από την προφανή μου αποχή από ζητήματα φυσικής θεωρίας και πέρα από τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει αυτή μου η άγνοια στην πολυκατοικία μου, γοητεύομαι κάπως από την αναλογία μεταξύ φωτιάς και έμπνευσης. Η φωτιά έχει μία ισχύ που θυμίζει έστω λογοτεχνικά το τι προκαλεί στον άνθρωπο η έμπνευση.

Νιώθω μία έξαψη όταν έρχονται τέτοιες φλασιές, σαν να ταλαιπωρούμαι. ("Ανάβεις φωτιές" λέμε, "έχεις πάρει φωτιά", σε τραγούδια μιλάμε για "φουντώσεις, φλόγες, σπίθες".)

Είναι και η ίδια η έμπνευση, άρα, κίνητρο; Σίγουρα με κινητοποιεί, με αναστατώνει.

Μοιάζει να έχει έναν «αυτοενισχυόμενο» χαρακτήρα. Όπως τη φωτιά, που γεννιέται από τις στάχτες της (λένε).

Τι γίνεται στην τέχνη για παράδειγμα όταν δημιουργούμε κάτι από έμπνευση, όπως έναν πίνακα; Παίρνει καιρό- μέρες, χρόνια. Ένα τραγούδι μπορεί να πάρει πέντε λεπτά ή μέρες ολόκληρες να το γράψω. Εντείνεται η έμπνευση; Μετατρέπεται η ίδια σε πηγή έμπνευσης και όταν πιστεύεις ότι έχει σβήσει, αναθαρρεύει μέσα από το αποτέλεσμά της; Όπως όταν κοιτάς και ξανακοιτάς τη ζωγραφιά σου για να σου έρθει μία νέα ιδέα για το πώς να τη συνεχίσεις; Ή έχουμε απλά να κάνουμε με πολλές μικρές εμπνεύσεις που συναποτελούν μία γενική έμπνευση;

Εδώ μπορώ να αρχίσω να διαλευκάνω το πού πάει η έμπνευση. Ίσως μαζεύεται μέσα μας σε μικρές-μικρές ποσότητες και κάποια στιγμή ξεσπάει. Όταν βγαίνω από το σινεμά και νομίζω ότι η φοβερή μου φιλοδοξία εξαφανίστηκε, αυτή στην πραγματικότητα κοιμήθηκε λίγο μέσα μου και περίμενε να ενισχύσει μία άλλη, μελλοντική μου «αναλαμπή».

Εξ ου και η διαμόρφωση προσωπικού χαρακτήρα στην τέχνη. Μαζεύουμε στοιχεία έμπνευσης και το αποτέλεσμα μας είναι ένας μοναδικός συνδυασμός, ένα μοναδικό κολλάζ τους που αποκλείεται να μοιράζονται απόλυτα δύο άνθρωποι.

Το ότι «μας περιμένει», συνεπώς, μου απαντάει στο πού πηγαίνει, όμως όχι στο πού υπάρχει πριν συμβεί.

Βέβαια, μπορώ να πω ότι όλη η κουβέντα σηκώνει και μία αμεσότερη υπαρξιακή διάσταση, γιατί η πραγματική ερώτηση είναι "πού στο καλό υπάρχει οτιδήποτε πριν γίνει". Και με αυτό εννοώ απλά πού στο καλό υπήρχαμε εμείς πριν μας κάνουν οι μαμάδες μας. Αλλά δεν θα επεκταθώ.

Απλώς θα πω ότι μου βγάζει πολύ νόημα το πώς μία ανθρώπινη διεργασία όπως η έμπνευση μοιάζει τόσο με την ίδια την ανθρώπινη """διεργασία""" της ύπαρξης, που εμπεριέχεται στη μεγαλύτερη πραγματικότητα της φύσης, της οποίας τα στοιχεία (και το στοιχείο της ζωής) δεν υπάρχουν μέχρι να υπάρχουν. Όπως και η φωτιά.

Ίσως να είναι που έρχομαι αντιμέτωπη με μία ανθρώπινή μου τάση να εμπνέομαι από τη φύση, η οποία με εμπεριέχει. Ίσως πάλι θέλω να ρομαντικοποιήσω το ζήτημα της φωτιάς και να αποδώσω στις καλλιτεχνικές μου ανησυχίες την καμένη μου κατσαρόλα.

Για να κλείσω επιστρέφοντας στο αρχικό μου ερώτημα, πιστεύω πως η έμπνευση αποτελεί πράγματι ανθρώπινο φαινόμενο, είναι μία δική μας δυνατότητα/ ικανότητα. Γι' αυτό ο παράγοντας της πρόθεσης είναι απαραίτητος. Αν δεν έχεις λόγο να εμπνευστείς δεν θα σε εμπνεύσει τίποτα.

Πρέπει να τρίψεις τα ξύλα, δηλαδή. Και για να μπεις στη διαδικασία να τα τρίψεις κάποιος λόγος θα υπάρχει- ανάγκη για ζεστασιά, φως, φαγητό, ακόμα και εμπρησμό. Αυτό είναι που αλλάζει, μάλιστα.

Δεν ξέρω λοιπόν κατά πόσο μας περιμένει από πριν μέσα μας, καθώς νομίζω ότι σε κάποιον βαθμό εμείς την προκαλούμε.

Εμένα, μία φωτιά με ενέπνευσε να γράψω αυτό το κείμενο. Αλλά τη φωτιά την έβαλα εγώ εξ αρχής.