Τι έχουν πάθει τα παιδιά και ακούνε όλο ραπ; - Απρίλιος 2025

«Μίλησέ μου μετά το σήμα» λέει η Αρλέτα σχεδόν μιλώντας το τραγούδι της Αυτόματος Τηλεφωνητής. Ακούγοντας τη φωνή της κάποιο βράδυ που είχε πάει πολύ αργά και έμοιαζε να μην υπάρχει ψυχή έξω από το παράθυρο (στο σπίτι μου μόνο εγώ), ένιωσα λιγότερο μόνη προς στιγμήν και σκέφτηκα:

Συχνά βρίσκει κανείς παρηγοριά στο να μιλάει, είναι ένα είδος εκτόνωσης. Τη συμμερίζομαι αυτή την ανάγκη.

Η ομιλία είναι τόσο καθιερωμένη στην ανθρώπινη καθημερινότητα, που μπορεί να χαρακτηριστεί ως κάτι το απλό. Αυτή ακριβώς η απλότητα κρύβει μέσα της ένα είδος παρηγοριάς. Η ομιλία είναι ένα χαρακτηριστικό ανθρώπινο⋅  εκεί ίσως υπάρχει λίγη παρηγοριά ακόμα.

Έχεις ποτέ αναζητήσει την παρηγοριά του να σου μιλήσει κάποιος; Να ακούς να σου μιλάει με τον πιο ταιριαστό τρόπο για εκείνον εκείνη τη στιγμή, και εσύ να επικοινωνείς ως πομπός αυτή τη φορά. Πομπός που δέχεται λεκτικές πληροφορίες συνοδευόμενες από συγκεκριμένη ταχύτητα και ροή του λόγου, συγκεκριμένη δυναμική και αισθητική.

Δεν μεσολαβεί κάτι⋅ ούτε χαρτί, ούτε καμβάς, ούτε νότες. Σχεδόν μία εξπρές διαδρομή από ένα ανθρώπινο μυαλό σε ένα άλλο. Μία ανακούφιση της μοναξιάς, βασισμένη στην ιδέα ότι σταματάω για λίγο (ή πολύ) τον ρου της σκέψης μου, για να γνωρίσω άλλες εκφάνσεις του «να είναι κανείς άνθρωπος», διαδικασία που αναπόφευκτα αποδεικνύει στο εδώ και τώρα την πιο απλή (αλλά ζωτική) ανάγκη μου ότι υπάρχει μαζί μου κάποιος. [μα τι παρηγοριά!]

Ήθελα για πολύ καιρό να γράψω ένα κείμενο με θέμα την- ελληνική- ραπ: τι συνδέει τους νέους με τη ραπ, ποιο είναι αυτό το στοιχείο της που τραβάει τόσο μεγάλο πληθυσμό σε αυτό το είδος. Άκουγα κάποια κομμάτια μέσα στις βδομάδες, μιλούσα με άτομα που ακούνε από παλιά, άλλα που άρχισαν να ακούνε πιο πρόσφατα, παρατηρούσα διάφορες συζητήσεις (οι οποίες ήταν εκπληκτικά συχνές, και αυτό μου κίνησε ακόμα περισσότερο το ενδιαφέρον) στο ωδείο και στη σχολή σχετικά με τη ραπ μουσική. Ίσως λίγο και να μπούχτισα μέσα στην προσπάθεια μου να βρω ντε και καλά κάτι να πω.

Τελικά την ιδέα μου τη βρήκα στην Αρλέτα.

Η Αρλέτα ερμηνεύει τα τραγούδια της με ένα ομιλητικό ύφος, αφήνοντας πολλές φορές μια αίσθηση «εξιστόρησης». Προσωπικά, βρίσκω το αποτέλεσμά της πραγματικά άμεσο, σίγουρα κατανοητό και - σε περιπτώσεις- ανατριχιαστικό. Δεν συνοδεύεται από μία σύνθετη τεχνική, μία πλούσια μελωδία, κάποιο αποκορύφωμα. Η μουσικότητα είναι πάντα αισθητή και, κατά τη γνώμη μου, καλόγουστη. Μοιάζει, όμως, να «εξυπηρετεί» και να «εξυπηρετείται» από το ύφος της απεύθυνσης, σχεδόν του διαλόγου.

Ο ράπερ δεν τραγουδάει, αλλά κάνει μουσική. Δεν απαγγέλει, δεν μιλάει. Συμβαίνει μία ενδιάμεση ενέργεια, όπως ανέφερα παραπάνω. Το ομιλητικό ύφος εδώ συνδυάζεται με την έντονη αίσθηση του ρυθμού (ειδικά και μέσω του beat).

Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζω, ότι η ραπ φέρνει τη μουσική κοντά στον άνθρωπο. Είτε επειδή του μιλάει (απευθύνεται άμεσα σε αυτόν), είτε επειδή «μιμείται»- «δανείζεται» τη γλώσσα του (την ομιλία). Ο ράπερ ραπάρει συναισθηματικά, θυμωμένα, απογοητευμένα, γλυκά, βρίζει, φωνάζει, λέει για τον έρωτα, για τη φτώχεια, για την αθλιότητα, στο ένα κομμάτι είναι αισιόδοξος και στο επόμενο είναι ματαιωμένος. Στο μυαλό μου, ξεφεύγουμε πια από την αίσθηση της ταύτισης που σχετίζεται με την αίσθηση του «ανήκειν» σε ένα in ρεύμα της εποχής. Μιλάμε πια για ταύτιση με τον ίδιο τον τρόπο πραγμάτωσης της μουσικής, σε μια πραγματικότητα όπου η ίδια η μέθοδος της μουσικής πράξης έχει πολλές φορές καταστήσει την μουσική σαν μια απολαβή κάποιων άλλων, σαν κάτι ίσως ανώτερο.

Η ραπ στη σύγχρονη Ελλάδα έχει ήδη απαντήσει, με τον Bloody Hawk να "λέει" ότι «το θεϊκό είναι πάνω απ' όλα ανθρώπινο» (2017).